“Matchmaking: verbinden en activeren van mensen door kennis over morgen!”

In gesprek met Toekomstverkenners Mijntje Notermans en Joks Janssen van BrabantKennis.

WHY ‘Deze tijd vraagt om intelligente reacties’

Ver kennen
haalt toekomst
dichtbij

dichter Merel Morre | op de site van BrabantKennis

Op 8 november 2013 gaven Henk Kivits (eerste voorzitter Ontwikkelraad BrabantKennis) en Wim van de Donk (commissaris van de Koning provincie Noord-Brabant) het startschot voor BrabantKennis. De toekomst dichterbij halen. Signaleren, agenderen, inspireren. Brabanders meekrijgen in enthousiasme voor de toekomst. Dat is vanaf dag 1 de bedoeling geweest. De toekomst overkomt je niet, die moet je samen maken. Wij helpen daarbij. “Deze tijd vraagt om intelligente reacties.” Om die te stimuleren kiest BrabantKennis zijn eigen vrije, onafhankelijke invulling, met verschillende verkenningen. Grotere toekomstverkenningen, die 1 tot 1,5 jaar mogen duren, zoals momenteel over culturele (eigen)wijsheid, en het meer korte baan werk: longreads over specifieke trends en ontwikkelingen die spelen in Brabant.

BrabantKennis heeft inmiddels veel grote toekomstthema’s op de snijtafel gelegd: van robotisering en klimaatverandering tot arbeidsmigratie en verstedelijking. Na vijf jaar, zeggen Mijntje Notermans en Joks Janssen, verschuift de behoefte wel langzamerhand, richting implementatie. “Hoe krijgen we rondom die thema’s een bredere beweging op gang, wat lukt er wel en niet, wat zijn de lessen die getrokken kunnen worden? Dus gaan we op relevante gebieden op zoek naar handelingsperspectieven. Zijn anderen er soms al mee bezig, waar zit de spanning en kunnen wij er kennis aan toevoegen?”

WHO

Het team bestaat momenteel uit zes Toekomstverkenners. Samen met de Ontwikkelraad (met daarin bijvoorbeeld ook docent Toekomstonderzoek Tessa Cramer) besluiten ze welke onderwerpen op de agenda komen. De doelgroep is breed. In principe de gehele provincie Brabant, met de nadruk op de politiek en het bestuur (van statenleden en gedeputeerden tot burgemeesters, wethouders en leden van dorpsraden) in de regio, maar zeker ook maatschappelijke organisaties, bedrijven en betrokken Brabanders.

HOW  ‘Tellen en vertellen’

BrabantKennis bepaalt de onderwerpen waar het zich in wil verdiepen en werkt, om zich daarin te verdiepen, graag samen met andere partijen. Matchmaking is een belangrijk onderdeel van de werkzaamheden. Ze speuren naar expertise in het veld en proberen die te koppelen aan de verkenning. Ze gaan het liefst voorbij trend-entertainment en zoeken naar sprekers en schrijvers die betrokken zijn bij de regio en hun publiek echt het gevoel mee kunnen geven dat het er iets mee moet. “In de praktijk komt het dan ergens tussen gortdroog en mystificatie terecht.” Het gaat in de basis telkens om de combinatie van tellen en vertellen. De wetenschap denkt in data, in feiten en cijfers – en die zijn vaak droog en van jaren geleden, terwijl toekomstdenkers veel intuïtiever kijken, maar zich daardoor ook vaak in nevel hullen. Als je tussen die twee werelden een goede match maakt, kan het vonken en wordt het spannend.

Internationale, maar ook landelijk gerenommeerde planbureaus en denktanks vinden het vaak lastig om hun denken toe te passen op de regio en daarom is er veel behoefte aan lokale ankering. Wat betekenen grote ontwikkelingen zoals de omslag naar een post-fossiele economie voor de provincie, voor Brabant? Dat zijn de vragen waar BrabantKennis zich mee bezighoudt. Daarbij wordt het steeds relevanter om naast perspectieven voor de richting, ook zicht te krijgen op de inrichting van nieuwe ontwikkelingen. Daarvoor kan onder meer geput worden uit de gereedschapskist van het transitiedenken. Het is interessant om te zoeken naar nieuwe methodieken: scenario’s, paletten, backcasting, forecasting..

En om te blijven nadenken over het proces: waar ben je in staat geweest werkelijk verandering te veroorzaken en hoe ging dat precies?

WHAT ‘concreet voor de regio’

BrabantKennis richt zich op de brede ruimte tussen het degelijke basisverhaal (meest wetenschappelijke data) en het vrijdenken over de toekomst, zoals ook kunstenaars en mensen uit de praktijk dat goed kunnen. Die kijken op een andere manier naar de samenleving, vanuit een bijzondere invalshoek of oplossingsgericht. Zo prikkel je denkkracht met als doel een dialoog teweeg te brengen. De toekomst maak je tenslotte samen.

De filosofie is dat er vooral veel interactie moet zijn tussen de kennisdragers (experts) en de doelgroep die je met een verkenning wil inspireren en tot actie aanzetten. Er zit waarde in het ontmoeten. Het is zoeken naar de juiste vorm om dat goed te doen. Mensen willen graag leren. Maar er zijn vragen die je niet alleen kunt beantwoorden, die je niet zo goed snapt, of die je gewoon niet ziet. Daar kan BrabantKennis inspringen en mensen inspireren – en motiveren om stappen te zetten.

Er is een groeiende behoefte aan implementatie. De grote ontwikkelingen zijn in beeld, maar hoe gaan we er vervolgens mee om? Gemeenten, scholen, universiteiten, bedrijven, ze zouden meer in de breedte kunnen denken, nieuwe routes kunnen uitproberen, om tot nieuwe resultaten te komen. Bij alle ontwikkelingen gaat BrabantKennis steeds nadrukkelijker op zoek naar het antwoord op de vraag Wat betekent deze trend concreet voor de regio?

WHEN ‘toekomstdenken wordt omarmd’

Zoals al gesteld wil BrabantKennis zich in toenemende mate richten op de implementatie van ontwikkelingen binnen beleid in de provincie. Met alle activiteiten willen ze ervoor zorgen dat toekomstzaken op de beleidsagenda’s komen te staan. “Dat betekent nog meer om ons heen kijken. Welke inzichten zijn er al en wat kunnen we daarvan leren? Wat zijn de kwesties? En hoe pakken we ze op de beste manier op? Het besef dat het stroomt om ons heen is er wel.” Het toekomstdenken wordt door de doelgroep steeds meer omarmd. Men zoekt naar de concrete betekenis voor de eigen organisatie. “De grote vraag is nu: wat gaan we er concreet mee doen?”

WHERE ‘over de eigen grenzen’

BrabantKennis is gevestigd in Tilburg, in de Spoorzone, een oud locomotiefcomplex dat gesloopt zou worden voor nieuwbouw, maar behouden bleef vanwege de afgelopen bouwcrisis. Vanuit deze ‘stadscampus’ richten ze zich op heel Brabant. Dat spreekt vanzelf. Er worden door de gehele provincie bijeenkomsten gehouden over de onderwerpen die op de agenda van BrabantKennis staan. De discussie is belangrijk, alleen droge informatie trekt niemand over de streep.

De laatste tijd worden ze steeds vaker benaderd door andere provincies en door overheidsorganisaties, om iets te komen vertellen over hun werkwijze, of over een onderwerp uit hun palet. BrabantKennis is er een voorstander van om over de eigen provinciale grenzen te werken en kennis uit te wisselen met collega’s elders in het land:

“We kunnen veel van elkaar leren.”  

www.brabantkennis.nl

Leave a comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *